Pauline Viardot: zapomniana kobieta o muzycznym geniuszu

Pauline Viardot należała do hiszpańskiej rodziny Garcia, czterech pokoleń śpiewaków i kompozytorów, którzy przez ponad stulecie wywarli ogromny wpływ na operę i śpiew w czterech krajach. Była znana w całej Europie i Rosji, artystka, która pomogła zapoczątkować nową erę śpiewu operowego i kompozycji, pisząc ponad 100 pieśni, cztery operetki i liczne utwory kameralne.

Michèle Ferdinande Pauline Sitches Garcia urodziła się 18 lipca 1821 roku w Paryżu we Francji. Jej ojciec, Manuel, był hiszpańskim tenorem, kompozytorem, impresario i najbardziej znanym europejskim nauczycielem śpiewu w XIX wieku. Jej matka, Joaquina Sitches, była hiszpańską aktorką i utalentowaną sopranistką. Jej starszą siostrą był legendarny kontralt Maria Malibran, którego zakres wokalny był uważany za nie mniej niż niezwykły. Kiedy Maria zmarła w wieku 28 lat, Paulina była dobrze przygotowana do pójścia w jej ślady.

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-91) Barbara Krafft (1764-1825), 1819 Zdjęcie: Flickr / Royal Opera House Covent Garden

jako dziewczynka Pauline podróżowała z rodziną do Londynu i Nowego Jorku, gdzie jej ojciec, matka, brat i siostra Dali w Stanach Zjednoczonych prawykonanie Don Giovanniego Wolfganga Mozarta, a także sześć oper Gioachino Rossiniego. W tym czasie w Nowym Jorku widzowie słyszeli tylko włoskie opery śpiewane w języku angielskim, nigdy w oryginalnym włoskim, ani nigdy nie widzieli autentycznej, pełnowymiarowej produkcji.

ale opera nie była pierwszą miłością Pauliny. Marzyła o zostaniu profesjonalną pianistką koncertową i pobierała lekcje gry na fortepianie u Franza Liszta oraz lekcje kompozycji u Antona Reichy, nauczyciela Liszta i Hectora Berlioza, bliskiego przyjaciela Ludwiga van Beethovena. Zadebiutowała koncertowo w wieku 15 lat w Brukseli, towarzysząc swojemu szwagrowi, skrzypkowi Charlesowi Auguste de Bériot.

jak to często bywa, rodzice Pauliny mieli inne pomysły na jej karierę. Choć jej koncertowy debiut był udany, nieugięci byli, że skupiła swoją uwagę na swoim głosie. Z ogromnym żalem porzuciła formalnie swoje marzenie, choć przez całe życie pozostała wybitną pianistką. W następnym roku, w wieku 16 lat, zadebiutowała w Londynie jako Desdemona w Operze Rossiniego Otello. Okazało się to niespodzianką sezonu. Pomimo jej nieco wadliwej interpretacji, mówiono, że miała znakomitą technikę, połączoną z niezwykłym stopniem pasji dla kogoś tak młodego.

w wieku 17 lat Pauline poznała i została zabiegana przez poetę / pisarza Alfreda de Musseta. Po usłyszeniu śpiewu Pauliny był oczarowany, porównując jej głos do ” … smaku dzikiego owocu … Paulina posiada sekret wielkich artystów: zanim coś wyrazi, czuje to. Nie słucha głosu, ale serca.”Był pierwszym z wielu mężczyzn, którzy zakochali się w tej charyzmatycznej młodej kobiecie.

jednak za radą swojego przyjaciela George Sand, Pauline poślubiła starszego o 21 lat reżysera teatralnego Louisa Viardota. Viardot, autor i dyrektor Théâtre Italien w Paryżu, był finansowo bezpieczny i był w stanie lepiej zapewnić Pauline niż de Musset. Ich ślub odbył się 18 kwietnia 1840 roku. Był jej oddany i został jej menedżerem. Ich syn, Paul, został skrzypkiem Koncertowym, Córka, Louise Héritte, kompozytorką i pisarką, a dwie inne córki-śpiewaczką koncertową.

kiedy nie występowała, Pauline spędzała dużo czasu w domu George Sand z Sand i jej kochankiem, Fryderykiem Chopinem. Chopin doradzał jej w grze na fortepianie, kompozycjach wokalnych i aranżacjach niektórych mazurków, a ona kształciła go w niuansach muzyki hiszpańskiej.

Maison de George Sand à Nohant-Vic (Indre) Photo: Flickr/Daniel Jolivet

jej małżeństwo nie zniechęciło jednak do stałego napływu zakłopotanych mężczyzn, wśród nich kompozytorów Charlesa Gounoda (śpiewała tytułową rolę w jego operze Sapho) i Hectora Berlioza oraz rosyjskiego powieściopisarza Iwana Turgieniewa. Podczas tournée po Rosji w 1843 r.Turgieniew zakochał się namiętnie w Paulinie po usłyszeniu jej roli Rozyny w Cyruliku sewilskim.

Barber Seville Opera Performance Dupage Theatre. Photo: / WikimediaImages

to był początek życiowej pasji dla nich obu i został rozwiązany w niekonwencjonalny sposób, gdy Turgieniew opuścił Rosję w 1845 roku i zamieszkał z Wiardotami. Traktował jej czworo dzieci jak własne i uwielbiał ją aż do śmierci w 1883 roku. Ona z kolei krytykowała jego twórczość i dzięki swoim kontaktom społecznym dała mu wstęp do prezentacji rosyjskiej literatury na Zachodzie. Dokładny status ich związku i zaangażowanie jej męża jest nadal kwestią dyskusji. Turgieniew nigdy się nie ożenił. Zanim poznał Paulinę miał nieślubną córkę z chłopką, której opiekę później powierzył.

znana z szerokiej gamy wokalnej i dramatycznych ról na scenie, występy Pauline zainspirowały takich kompozytorów, jak Chopin, Berlioz, Camille Saint-Saëns, który dedykował jej Samsona i Delilah, czy Giacomo Meyerbeer, dla którego stworzyła rolę Fidèsa w Le Prophète. Do pieśni zaaranżowała utwory instrumentalne Josepha Haydna, Franza Schuberta i Johannesa Brahmsa. 30 października 1849 zaśpiewała Requiem Mozarta na pogrzebie Chopina w Église de la Madeleine w Paryżu. W listopadzie 1859 roku zaśpiewała tytułową rolę w operze Christophe ‘ a Glucka Orphée et Eurydice w Théâtre Lyrique w Paryżu, produkcji wyreżyserowanej przez Berlioza, którą zaśpiewała ponad 150 razy.

w 1863 roku w wieku 42 lat Paulina wycofała się ze sceny. Ze względu na publiczny sprzeciw męża wobec cesarza Napoleona III, ona i jej rodzina opuścili Francję i osiedlili się w Baden-Baden w Niemczech. Po upadku Napoleona III powróciła do Francji, gdzie wykładała w Konserwatorium Paryskim. Do śmierci męża i Turgieniewa w 1883 roku kierowała salonem muzycznym na Boulevard Saint-Germain.

Dawny budynek Konserwatorium (do 1911) w 9.dzielnicy Paryża, w którym obecnie mieści się CNSAD. Domena publiczna

w 1855 roku Pauline kupiła w Londynie oryginalny rękopis Don Giovanniego Mozarta. Przechowywała go w swoim paryskim domu, gdzie odwiedzało go wielu wybitnych artystów, w tym Rossini, który po obejrzeniu go klękał. Czajkowski podobno powiedział, że jest “w obecności Boskości”. Został wystawiony na Exposition Universelle w 1878 roku oraz w setną rocznicę premiery Don Giovanniego w 1887 roku. W 1892 podarowała go Konserwatorium paryskiemu.

Exposition Universelle, Paryż, Francja, 1889. Photo: Flickr / Photochrom print by Photoglob Zürich, posted by trialsanderrors

Pauline zaczęła komponować w młodości, ale nigdy nie zamierzała zostać kompozytorką. Jej partytury były pisane głównie jako prywatne ćwiczenia dla uczniów z zamiarem rozwijania ich zdolności wokalnych. Większość komponowała po przejściu na emeryturę w Baden-Baden. Jej prace były tak znakomitej jakości, że Franciszek Liszt stwierdził: “z Pauliną Viardot świat wreszcie znalazł kobietę genialną.”

największe sukcesy Pauliny odnosiły się w bardzo dramatycznych rolach, a wraz z jej przemyślanymi interpretacjami słusznie zasłużyła sobie na miejsce w paryskich kręgach artystycznych i intelektualnych. Brahms, Saint-Saëns, Robert Schumann i Gabriel Fauré pisali dla niej utwory. W późniejszych latach uczyła śpiewu i komponowała. Jej kompozycje obejmują wokalne transkrypcje mazurków Chopina, pieśni tłumaczące teksty Rosyjskie oraz kilka operetek, w tym Le Dernier Sorcier (1869), którego libretto napisał Turgieniew.

w 1910 roku w wieku 88 lat zmarła Paulina Viardot. Jej ciało zostało pochowane na Cmentarzu Montmartre w Paryżu. Viardot była nie tylko największą diwą XIX wieku; samodzielnie przekształciła XIX-wieczną operę.

popiersie Pauliny Viardot stoi w Musée de la Ville w Baden, Baden, Niemcy.

Willa Viardot w Bougival, niedaleko Paryża, została podarowana Viardotom przez Iwana Turgieniewa w 1874 roku. Obecnie jest to muzeum.

Pauline, 1821-1910, Viardot à Bougival, Yvelines, Île-de-France. Fot. Flickr / Renaud Camus

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.